Krajowe plany przedstawiają strategie poszczególnych państw członkowskich, mające na celu osiągnięcie do 2016 r. przyjętego przez nich celu w zakresie oszczędności energii. Plany te stanowią pewną zachętę do oszczędzania energii, widoczna jest w nich jednak znaczna rozbieżność między politycznym zaangażowaniem na rzecz racjonalizacji zużycia energii a przedstawionymi rozwiązaniami mającymi na celu podjęcie tego rodzaju wyzwania.

Krajowe plany są przede wszystkim konkretyzacją zaangażowania państw członkowskich na rzecz racjonalizacji zużycia energii. Stwarzają także możliwość wymiany najlepszych praktyk pomiędzy państwami członkowskimi i podmiotami działającymi w sektorze racjonalizacji zużycia energii oraz możliwość rozwoju synergii między różnymi strategiami i przyjętymi środkami, co jest równie istotne.
Wśród siedemnastu planów krajowych przeanalizowanych przez Komisję kilka przedstawia kompleksowe strategie, które powinny pozwolić na zrealizowanie poważnych oszczędności energii. Większość planów wychodzi od scenariusza zakładającego utrzymanie się obecnych tendencji, ale niektóre są bardziej ambitne, nie określając jednak jasno jakiego rodzaju środki zamierzają podjąć, ani jak zamierzają je wdrażać.

Dyrektywa o usługach energetycznych[1], która zobowiązuje państwa członkowskie do przedstawienia krajowych planów działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii, pozwoli zrealizować część unijnego potencjału w tym zakresie i stanie się istotnym wkładem w bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię, konkurencyjność i zrównoważony rozwój. W następstwie dyrektywy powinny pojawić się liczne nowe obszary działalności gospodarczej, korzystne zarówno dla gospodarstw domowych jak i przedsiębiorstw, takie jak nowe usługi energetyczne, audyt energetyczny, „inteligentny” pomiar zużycia energii, fakturowanie dostarczające większej ilości informacji oraz szereg instrumentów finansowych i programów pomocy. Gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa powinny mieć łatwiejszy dostęp do programów pomocy (np. w formie zniżek przy zakupie energooszczędnych urządzeń, ocieplaniu mieszkań lub modernizacji systemu oświetlenia) oraz do informacji zachęcających do racjonalizacji zużycia energii i do inwestowania w energooszczędne technologie, a usługi energetyczne powinny być bardziej dostępne i tańsze. Oszczędności energii i spadek popytu na energię zmniejszą również, w wartościach bezwzględnych, ogólne obciążenie, jakie stanowią aktualne cele w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, do osiągnięcia których państwa członkowskie zobowiążą się w związku z wnioskowaną dyrektywą w sprawie energii ze źródeł odnawialnych. Realizacja tych celów będzie wymagała współdziałania licznych podmiotów z sektora publicznego i prywatnego.

Racjonalizacja zużycia energii stanowi ewidentne i opłacalne bogactwo Wspólnoty Europejskiej. Jest jednym z najtańszych sposobów zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych oraz przyczynienia się do zrównoważonego i bezpiecznego zaopatrzenia w energię. Wspiera rozwój gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy, przyczyniając się jednocześnie do zmniejszenia rachunków za energię, zarówno dla gospodarstw domowych jak i przedsiębiorstw. Rola strategii, zmierzających do większej racjonalizacji zużycia energii w zintegrowanej polityce Unii Europejskiej dotyczącej zmian klimatu i energii, jest nie do przecenienia. Dokonano już znacznej poprawy w zakresie racjonalizacji zużycia energii, ale znaczny potencjał pozostaje wciąż niewykorzystany. Komisja ze swej strony będzie ułatwiać wzajemne wsparcie we wdrażaniu krajowych planów i zaproponuje szereg nowych inicjatyw, w szczególności ekoprojektowanie, budownictwo i skojarzoną produkcję energii elektrycznej i ciepła, w celu wzmocnienia wspólnotowych ram prawnych na rzecz racjonalizacji zużycia energii w różnych sektorach końcowego jej wykorzystania.